Regały magazynowe podlegają konkretnym normom europejskim wskazującym na ich sposób projektowania, produkcji i eksploatacji. Obowiązkiem producenta, jak i użytkownika jest przestrzeganie wytycznych. Ma to na celu zapewnienie bezpiecznego użytkowania przez wiele lat.
Dlaczego normy dotyczące magazynów są tak ważne?
W magazynie występuje duże ryzyko wypadków, ze względu na ruch wózków widłowych, obsługę ciężkich towarów, a także pracę wielu osób. Regały magazynowe są jednymi z najczęstszych źródeł incydentów. Zdarzają się zawalenia konstrukcji, upadki towarów z dużych wysokości, a także uderzenia o słupy wózków widłowych.
Normy PN-EN powstały po to, aby minimalizować ryzyko tych sytuacji. Wymagania są jednolite dla całej Unii Europejskiej. Ich naruszenie ma duży wpływ na obniżenie bezpieczeństwa w magazynie. Przedsiębiorca musi liczyć się z kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy i roszczeniami od ubezpieczyciela po wypadku.
PN-EN 15512 – normy dla regałów magazynowych paletowych
W tej normie znajdziesz wytyczne dotyczące projektowania konstrukcji nośnych, takich jak ramy, słupy, belki, stężenia. Kluczem jest dążenie do uzyskania rzeczywistych parametrów nośności, które umożliwiają bezpieczne składowanie towarów.
Warto dokładnie przeczytać wytyczne normy PN-EN. Regały magazynowe powinny:
- Zostać wykonane na podstawie obliczeń uwzględniających wszystkie typy obciążenia, czyli stałe, zmienne oraz wyjątkowe.
- Zostać dopuszczone do użytku dopiero po testach laboratoryjnych na próbkach profili nośnych wykonanych przez producenta.
- Posiadać w pełni udokumentowaną dokumentację techniczną z obliczeniami statyki.
- Posiadać tabliczkę znamionową umieszczoną w widocznym miejscu, określającą deklarowaną nośność oraz schemat rozkładu obciążenia.
Nigdy nie kupuj regałów magazynowych, które nie posiadają dokumentacji technicznej potwierdzającej zgodność konstrukcji z normami.
PN-EN 15620 – normy dotyczące magazynów pod względem tolerancji wymiarów i montażu regałów magazynowych
PN-EN 15620 to normy dotyczące magazynów, które określają, co dzieje się z regałem, który opuszcza fabrykę. Określają również zasady ich montażu.
Norma ma praktyczne zastosowanie, ponieważ wpływa na codzienną pracę magazynierów, jak i pomaga ekipie montażowej zachować dopuszczalne odchylenia wymiarowe. Przepisy magazynowe, które się w niej znajdują, dotyczą:
- Pionowości słupów — maksymalne odchylenie od pionu nie powinno przekraczać 1/350 wysokości regału.
- Poziomość belek — tolerancja wymiarowa wynosi tu kilka milimetrów na całej długości. Montaż należy przeprowadzić poziomo.
- Dystanse między regałami — minimalny luz między paletą a konstrukcją powinien wynosić 75-100 mm z każdej strony. Dzięki temu paleta nie będzie haczyła o słupy.
- Kotwienie — regały wysokiego składowania należy zakotwiczyć do posadzki, używając kotew chemicznych lub mechanicznych.
Prawidłowy montaż regałów magazynowych wpływa na bezpieczną eksploatację. Normy dla regałów magazynowych powstają po to, aby zadbać o zdrowie i życie pracowników.
Chcesz sprawdzić, czy magazyn działa zgodnie z wymaganiami?
Opisz typ regałów, aktualną dokumentację, tabliczki nośności, sposób składowania i ostatni termin przeglądu. Pomożemy ocenić, które elementy wymagają kontroli, aktualizacji lub poprawy w organizacji magazynu.
Przepisy BHP — magazyn, w którym eksploatacja i przeglądy regałów magazynowych są zgodne z normą PN-EN 15635
Warto dokładnie poznać wszystkie przepisy BHP. Magazyn to miejsce, w którym wiele czynników wpływa na bezpieczną eksploatację. Bardzo ważna jest norma PN-EN 15635, która określa sposób eksploatacji regałów magazynowych, jak i wymagania związane z ich obsługą.
Państwowa Inspekcja Pracy podczas kontroli, biorąc pod uwagę wytyczne z tej normy, sprawdza, czy magazyn działa zgodnie z przepisami. Zawarte w niej przepisy magazynowe dotyczą:
- Wyznaczenia PRSES, czyli osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo regałów w danym przedsiębiorstwie.
- Codziennej kontroli wzrokowej regałów magazynowych przez pracownika magazynu, w celu sprawdzenia, czy konstrukcja nie posiada widocznych uszkodzeń.
- Cotygodniowej i comiesięcznej kontroli regałów magazynowych, które wykonuje PRSES. Prowadzi rejestr usterek i sprawdza, czy wcześniej zgłoszone nieprawidłowości zostały usunięte.
- Corocznych przeglądów technicznych wykonywanych przez zewnętrznego eksperta, niezwiązanego z działalnością danego przedsiębiorstwa. Przygotowuje raport, w którym określa, jakie zmiany w magazynie są potrzebne, aby podwyższyć poziom bezpieczeństwa.
- Dokumentacji przeprowadzonych kontroli. Określa, jak powinny wyglądać protokoły, oraz jak klasyfikować wykryte usterki.
- Systemu zgłoszenia uszkodzeń, czyli obowiązku natychmiastowego zgłoszenia i oceny awarii.
Normy dotyczące magazynów wpływają na bezpieczeństwo przedsiębiorstwa
Każdy przedsiębiorca, który korzysta z regałów magazynowych spełniających normy PN-EN już z założenia korzysta z konstrukcji bezpiecznych. Warto jednak sumiennie przestrzegać każdej normy PN-EN. Regały magazynowe wymagają konkretnych zasad montażu, eksploatacji oraz kontroli. Przestrzegając ich, zyskasz:
- Spokój podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.
- Zapłacisz niższe ubezpieczenie.
- Zadbasz o bezpieczeństwo pracowników i składowanych towarów.
Produkowane w Polsce regały magazynowe są zgodne z normami PN-EN. Klienci mogą wprowadzać do magazynów konstrukcje przeznaczone do bezpiecznej obsługi asortymentu.
Normy i przepisy dotyczące magazynów — najczęstsze pytania
Normy magazynowe i przepisy BHP pomagają projektować, montować, użytkować i kontrolować regały oraz strefy składowania w sposób bezpieczny dla pracowników, towaru i całego procesu magazynowego.
Jakie przepisy i normy są najważniejsze przy organizacji magazynu?
W praktyce trzeba uwzględnić ogólne przepisy BHP dotyczące transportu wewnętrznego i magazynowania, przepisy przeciwpożarowe, wymagania dotyczące dróg komunikacyjnych oraz normy odnoszące się do regałów magazynowych. Przy systemach regałowych często pojawiają się normy PN-EN 15512, PN-EN 15620 i PN-EN 15635. Pierwsze dotyczą projektowania i tolerancji, a PN-EN 15635 skupia się na bezpiecznej eksploatacji oraz kontroli regałów. Ważne jest, aby normy i przepisy przekładać na realne działania: dokumentację, oznaczenia, przeglądy i zasady składowania.
Czy normy PN-EN są obowiązkowe w magazynie?
Normy PN-EN co do zasady nie są tym samym co ustawa lub rozporządzenie, ale stanowią ważny punkt odniesienia dla projektowania, montażu i użytkowania regałów. W praktyce pomagają wykazać, że system składowania został wykonany i eksploatowany zgodnie z uznanymi zasadami technicznymi. Mogą mieć znaczenie przy kontroli, audycie, odbiorze instalacji, przeglądzie regałów albo wyjaśnianiu przyczyn wypadku. Dlatego nie warto traktować ich jako dodatku, tylko jako podstawę bezpiecznej organizacji magazynu.
Czego dotyczy norma PN-EN 15512?
PN-EN 15512 odnosi się do projektowania konstrukcji regałów paletowych i ich elementów nośnych. Ma znaczenie przy określaniu parametrów konstrukcji, obliczaniu nośności, pracy ram, słupów, belek i stężeń. Dla użytkownika magazynu najważniejsze jest to, aby regały miały dokumentację techniczną, tabliczki nośności i były użytkowane zgodnie z założeniami projektowymi. Jeżeli regał nie ma dokumentacji lub był przebudowywany, trudno bezpiecznie ocenić jego dopuszczalne obciążenie.
Czego dotyczy norma PN-EN 15620?
PN-EN 15620 dotyczy tolerancji, odchyłek i wymagań związanych z montażem regałów magazynowych. W praktyce chodzi między innymi o pionowość słupów, poziomowanie belek, zachowanie odpowiednich luzów oraz prawidłowe ustawienie konstrukcji względem palet, wózków i alejek roboczych. Ta norma ma duże znaczenie przy odbiorze montażu i późniejszej bezpiecznej eksploatacji. Nawet dobre regały mogą działać nieprawidłowo, jeśli zostały źle ustawione, zakotwione lub wypoziomowane.
Czego dotyczy norma PN-EN 15635?
PN-EN 15635 opisuje zasady bezpiecznej eksploatacji stalowych systemów składowania. Dotyczy między innymi kontroli regałów, zgłaszania uszkodzeń, przeglądów eksperckich, dokumentacji, klasyfikacji usterek i odpowiedzialności użytkownika. W praktyce jest bardzo ważna po uruchomieniu magazynu, bo regały są narażone na uderzenia wózków, przeciążenia i zmiany konfiguracji. Pomaga zorganizować system kontroli, a nie tylko jednorazowy odbiór konstrukcji po montażu.
Jakie obowiązki ma użytkownik regałów magazynowych?
Użytkownik powinien dbać o to, aby regały były użytkowane zgodnie z dokumentacją, nośnością i przeznaczeniem. Obejmuje to aktualne tabliczki obciążeniowe, kontrolę uszkodzeń, reagowanie na uderzenia wózków, przeglądy, dokumentację napraw oraz przeszkolenie pracowników. Ważne jest też wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo systemów składowania lub przynajmniej jasne określenie, kto przyjmuje zgłoszenia usterek. Brak takiej organizacji powoduje, że uszkodzenia często są zauważane dopiero przy poważnym problemie.
Czy przepisy BHP określają zasady składowania towarów na regałach?
Tak, ogólne przepisy BHP odnoszą się do składowania materiałów, obciążenia regałów, podestów, podłóg i stropów oraz sposobu układania i zdejmowania towarów. W praktyce oznacza to, że masa ładunku nie może przekraczać dopuszczalnego obciążenia urządzeń przeznaczonych do składowania. Towar nie powinien być odkładany w sposób zagrażający pracownikom, konstrukcji regału ani ruchowi w magazynie. Dlatego nośność, stabilność ładunku i czytelne zasady odkładania są częścią bezpieczeństwa pracy.
Jakie znaczenie mają tabliczki nośności regałów?
Tabliczki nośności informują pracowników, jakie obciążenie jest dopuszczalne dla poziomu, pola, sekcji lub całego regału. Powinny być widoczne, czytelne i zgodne z aktualną konfiguracją konstrukcji. Jeżeli zmieniono wysokość belek, liczbę poziomów albo rodzaj składowanego towaru, stare oznaczenia mogą być nieaktualne. Brak tabliczek nośności zwiększa ryzyko przeciążenia regału i utrudnia ocenę, czy magazyn działa zgodnie z zasadami BHP.
Jak często wykonywać przegląd regałów magazynowych?
W praktyce przegląd ekspercki regałów magazynowych wykonuje się co najmniej raz na 12 miesięcy, a częściej, jeśli magazyn pracuje intensywnie, dochodzi do częstych kolizji lub zmienia się konfiguracja systemu. Oprócz tego potrzebne są bieżące kontrole wzrokowe wykonywane przez pracowników i osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo regałów. Po uderzeniu wózka, odkształceniu słupa, belki lub problemie z kotwieniem nie należy czekać do kolejnego terminu rocznego. Uszkodzony obszar powinien zostać oceniony przed dalszym użytkowaniem.
Co powinien zawierać protokół z przeglądu regałów?
Protokół powinien zawierać datę kontroli, zakres przeglądu, wskazanie ocenianych stref, opis uszkodzeń, dokumentację zdjęciową, zalecenia naprawcze i informację o elementach wymagających wyłączenia z użytkowania. Warto, aby odnosił się także do tabliczek nośności, zabezpieczeń, kotwienia, stanu słupów, belek, ram i stężeń. Sam dokument nie wystarczy, jeśli zalecenia nie zostaną wykonane. Dlatego protokół powinien być częścią systemu reagowania na usterki, a nie tylko załącznikiem do dokumentacji BHP.
Czy przepisy określają szerokość dróg transportowych w magazynie?
Drogi transportowe i przejścia w magazynie powinny być wyznaczone, oznakowane i utrzymywane w stanie bezpiecznym dla użytkowników. Ich szerokość trzeba dopasować do rodzaju ruchu, używanych wózków, wymiarów ładunków, natężenia pracy i widoczności. W praktyce nie wystarczy zostawić „wolnej przestrzeni” między regałami. Alejki muszą umożliwiać bezpieczny przejazd, manewrowanie, odkładanie towaru i oddzielenie ruchu pieszych od ruchu wózków tam, gdzie jest to potrzebne.
Jakie znaczenie mają oznaczenia w magazynie?
Oznaczenia pomagają uporządkować ruch, lokalizacje, strefy składowania, miejsca odkładcze, ciągi komunikacyjne i obszary niebezpieczne. Są ważne zarówno dla bezpieczeństwa, jak i dla sprawnej pracy magazynu. Dobrze oznaczone regały, poziomy i strefy ułatwiają kompletację, inwentaryzację i pracę z systemem WMS. Oznaczenia powinny być aktualizowane po zmianach układu hali, przestawieniu regałów albo wdrożeniu nowych zasad składowania.
Czy przepisy przeciwpożarowe wpływają na organizację magazynu?
Tak, organizacja magazynu musi uwzględniać drogi ewakuacyjne, dostęp do sprzętu gaśniczego, oznakowanie przeciwpożarowe, sposób składowania materiałów i zachowanie wymaganych przejść. Towar nie powinien blokować hydrantów, gaśnic, wyjść ewakuacyjnych, dróg pożarowych ani instalacji technicznych. Znaczenie ma także rodzaj składowanych materiałów, szczególnie jeśli są łatwopalne, pylące lub wymagają specjalnych warunków. Przepisy przeciwpożarowe powinny być uwzględniane już przy projektowaniu układu regałów i stref składowania.
Jak dokumentować zgodność magazynu z normami i przepisami?
Warto przechowywać dokumentację techniczną regałów, deklaracje producenta, instrukcje użytkowania, tabliczki nośności, protokoły montażu, protokoły przeglądów, rejestr uszkodzeń i potwierdzenia napraw. Przydatne są także plany lokalizacji, oznaczeń, dróg transportowych i stref składowania. Dokumentacja powinna odpowiadać aktualnemu stanowi magazynu, a nie konfiguracji sprzed kilku lat. To ważne przy audytach, kontrolach, ubezpieczeniu i analizie zdarzeń wypadkowych.
Kiedy trzeba ponownie zweryfikować zgodność regałów z normami?
Zgodność warto ponownie zweryfikować po relokacji regałów, zmianie konfiguracji poziomów, dołożeniu belek, zmianie rodzaju składowanego towaru, zwiększeniu masy palet albo po poważnym uderzeniu wózka. Weryfikacja jest potrzebna także wtedy, gdy brakuje dokumentacji lub tabliczek nośności. Każda zmiana konstrukcji albo sposobu użytkowania może wpływać na nośność i bezpieczeństwo systemu składowania. Nie należy zakładać, że parametry pierwotne obowiązują automatycznie po każdej przebudowie.