Odpowiednio dobrane do potrzeb systemy regałowe są podstawą działalności każdego magazynu. Gwarancją bezpiecznej pracy i prawidłowego rozmieszczania towarów na regałach jest znajomość ich nośności. Jak ją obliczyć?
Nośność regałów — przepisy i definicja
Nośność regału — definicja
Nośność regału magazynowego to deklaracja producenta umieszczona w instrukcji eksploatacji, o granicznej ilości kilogramów ładunków, które można bezpiecznie składować na jednej półce.
Nośność, inaczej jest określana jako obciążenie regału. Stanowi sumę obciążeń półek. Na tę wartość należy zwrócić uwagę, zanim zaczniesz obsługiwać regały magazynowe. Wpływ na nią mają tworzywo, z jakiego konstrukcja została wykonana, ilość zastosowanych wsporników, kształt półek, a także grubość profili.
Chcesz sprawdzić nośność i bezpieczeństwo regałów?
Opisz typ regałów, masę składowanych palet, aktualne oznaczenia i ewentualne zmiany w konfiguracji. Pomożemy ocenić, czy system jest użytkowany zgodnie z dopuszczalnym obciążeniem.
Nośność regałów — przepisy, na które warto zwrócić uwagę
Nośności regałów magazynowych należy przestrzegać bezwzględnie, aby działać zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami. Najważniejsze informacje znajdują się w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na §68 ust. 2, w którym określone zostały wytyczne dotyczące składowania materiałów, a także przedstawiono stanowisko na temat obciążenia „[należy] wywiesić czytelne informacje o dopuszczalnym obciążeniu podłóg, stropów i urządzeń przeznaczonych do składowania”.
Również warto wiedzieć o innych normach, które regulują nośność regałów. Przepisy, na które musisz zwrócić uwagę, choć zostały formalnie wycofane (obowiązują jednak w przypadku wszystkich regałów wyprodukowanych do czasu zmiany w przepisach), to:
- PN-M-78320,
- PN-M–78321,
- PN-M–7832N.
Aktualnie obowiązującą normą jest PN-EN-15635, czyli „Stalowe statyczne systemy składowania. Zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania”. Najważniejszy zapis, który się w niej znajduje, dotyczy zakazu wytwarzania przemysłowych urządzeń do składowania z innego materiału niż stal.
Jak oznakować dopuszczalne obciążenie regałów magazynowych?
Każdy producent ma obowiązek wyznaczyć dopuszczalną nośność półek magazynowych. Na tych danych możesz bazować i nie musisz zastanawiać się, jak obliczyć maksymalne obciążenie regału.
W dokumentacji, jaką otrzymasz od producenta, podczas zakupu regałów magazynowych, powinny znaleźć się następujące informacje:
- nazwa i adres wytwórcy,
- fabryczny numer urządzenia i rok produkcji,
- instrukcja transportu, montażu i bezpiecznego korzystania,
- dopuszczalne maksymalne obciążenie regału,
- zgodność z wytycznymi zawartymi W PN,
- wyniki przeprowadzonych przeglądów magazynowych.
Również producent powinien dostarczyć Klientowi tabliczki znamionowe, które właściciel magazynu ma obowiązek przymocować na stałe w dobrze widocznych miejscach na regale. Na tabliczkach znajdują się informacje o producencie, dopuszczalne obciążenie regałów magazynowych, a także numer seryjny konstrukcji i rok jej produkcji.
Podobnie jak profesjonalne zabezpieczenia regałów magazynowych, również tabliczka znamionowa pełni ważną rolę w magazynie. Z tego powodu umieszczone na niej napisy powinny być bardzo wyraźne i widoczne dla każdego pracownika magazynu.
Jak prawidłowe obciążenie regałów magazynowych wpływa na bezpieczeństwo w magazynie?
W magazynach codziennie realizowany jest załadunek i rozładunek towarów. Regały zapewniają dla nich tymczasowe miejsce składowania, dlatego muszą być stabilne i wytrzymałe. Niezwykle ważne jest przestrzeganie norm i bezwzględne zwracanie uwagi na dopuszczalne obciążenie regałów. To czynnik, który decyduje o bezpieczeństwie pracowników i obsługiwanych towarów.
Nadmierne obciążenie regałów magazynowych stanowi poważne zagrożenie dla ludzi. Natomiast, jeżeli nie wiesz, jaką nośność regału posiadasz, nie możesz również efektownie rozkładać towarów. Ma to wpływ na zmniejszenie wydajności pracy magazynu, ponieważ możesz zmarnować cenną powierzchnię.
Ważne jest, aby nośność półek oraz kondycję regałów poddawać okresowym kontrolom. Do corocznych przeglądów technicznych, zgodnie z przepisami, jest zobowiązany każdy przedsiębiorca prowadzący magazyn. Kontrola ekspercka sprawdza również obciążenie regałów i wpływ tego parametru na kondycję konstrukcji.
Dopuszczalne obciążenie regałów — najczęstsze pytania
Dopuszczalne obciążenie regałów decyduje o tym, ile towaru można bezpiecznie składować na poziomie, w polu i w całej sekcji regału. Prawidłowe oznaczenia, dokumentacja i regularna kontrola pomagają uniknąć przeciążeń oraz uszkodzeń konstrukcji.
Co oznacza dopuszczalne obciążenie regału?
Dopuszczalne obciążenie regału to maksymalny ciężar, jaki może zostać bezpiecznie odłożony na określonej części konstrukcji. Może dotyczyć jednej półki, pary belek, poziomu składowania, pola regałowego albo całej sekcji. Wartość ta zależy od projektu regału, materiałów, konfiguracji, sposobu kotwienia i rodzaju składowanych jednostek ładunkowych. Nie należy jej przekraczać, nawet jeśli regał wizualnie wygląda na stabilny.
Gdzie znaleźć informację o nośności regału magazynowego?
Informacji o nośności należy szukać w dokumentacji technicznej, instrukcji producenta oraz na tabliczce obciążeniowej umieszczonej przy regale. Tabliczka powinna być czytelna, aktualna i zgodna z rzeczywistym układem belek, poziomów oraz typem składowanych ładunków. Jeżeli dokumentacja jest niepełna albo regał był przebudowywany, sam odczyt starej tabliczki może być niewystarczający. W takiej sytuacji warto zlecić weryfikację nośności i przegląd regałów.
Czym różni się nośność półki, poziomu i całego regału?
Nośność półki lub poziomu określa, ile ciężaru można bezpiecznie odłożyć na jednym poziomie składowania. Nośność pola albo sekcji pokazuje natomiast łączne dopuszczalne obciążenie większej części konstrukcji, czyli kilku poziomów pracujących razem. Nie można zakładać, że skoro jedna półka utrzyma określony ciężar, to cała sekcja może być dowolnie dociążana. Liczy się rozkład masy, liczba poziomów, obciążenie ram i zgodność z dokumentacją.
Co powinna zawierać tabliczka obciążeniowa regału?
Tabliczka obciążeniowa powinna informować o dopuszczalnym obciążeniu poziomów, sekcji lub pola regałowego oraz o najważniejszych warunkach bezpiecznego użytkowania. W praktyce ważne są również dane producenta, typ systemu, konfiguracja regału, liczba poziomów, wysokość belek i dopuszczalny rodzaj jednostek ładunkowych. Jeżeli regał został przebudowany, tabliczka musi odpowiadać aktualnej konfiguracji. Nieaktualne oznaczenie może wprowadzać pracowników w błąd i zwiększać ryzyko przeciążenia.
Czy można samodzielnie obliczyć dopuszczalne obciążenie regału?
Można orientacyjnie zsumować masę składowanych towarów, ale nie powinno się samodzielnie wyznaczać dopuszczalnej nośności konstrukcji bez dokumentacji. Nośność regału zależy od wielu elementów: belek, ram, słupów, stóp, kotwienia, rodzaju półek i sposobu rozłożenia ciężaru. Proste podzielenie całkowitego ciężaru przez liczbę poziomów może być mylące, jeśli obciążenia są nierównomierne. Bezpiecznym punktem odniesienia pozostaje dokumentacja producenta, tabliczka nośności i ocena techniczna regału.
Kiedy trzeba ponownie sprawdzić nośność regałów?
Nośność trzeba ponownie sprawdzić po zmianie wysokości belek, dołożeniu poziomów, zmianie rodzaju palet, zwiększeniu masy towaru albo przebudowie układu regałów. Weryfikacja jest potrzebna także po uderzeniu wózka, zauważeniu odkształceń lub przeniesieniu regałów w inne miejsce. Nawet niewielka zmiana konfiguracji może wpłynąć na sposób przenoszenia obciążeń przez konstrukcję. Dlatego każda większa modyfikacja powinna być traktowana jako zmiana warunków użytkowania regału.
Jak rozpoznać, że regał może być przeciążony?
Sygnałem ostrzegawczym mogą być ugięte belki, odkształcone słupy, poluzowane kotwy, przechylona konstrukcja, pęknięcia elementów lub trudności z prawidłowym odkładaniem palet. Przeciążenie nie zawsze jest widoczne od razu, ponieważ regał może stopniowo tracić stabilność. Niepokojące są także sytuacje, w których pracownicy odkładają cięższe palety na poziomach przeznaczonych dla lżejszych ładunków. Przy podejrzeniu przeciążenia lepiej wyłączyć dany obszar z użytkowania i zlecić kontrolę.
Czy masa palety zawsze rozkłada się równomiernie na regale?
Nie zawsze. Teoretyczna masa palety może być zgodna z dopuszczalnym obciążeniem, ale problemem bywa punktowe obciążenie, nierówny rozkład towaru albo uszkodzona jednostka ładunkowa. Ciężar skupiony w jednym miejscu może działać inaczej niż równomiernie rozłożony ładunek. Znaczenie ma także sposób podparcia palety na belkach, poprzeczkach lub półkach. Dlatego przy ciężkich i niestandardowych ładunkach warto sprawdzać nie tylko masę, ale też stabilność i geometrię jednostki.
Jak stan palet wpływa na obciążenie regałów?
Uszkodzona paleta może źle przenosić ciężar i nierówno opierać się na belkach, nawet jeśli sam towar nie przekracza dopuszczalnej masy. Pęknięte deski, zniszczone wsporniki, wystające gwoździe lub odkształcenia zwiększają ryzyko zapadnięcia się palety w gnieździe. Problem jest szczególnie ważny przy regałach paletowych, przepływowych, Drive-in i Push-Back. Kontrola palet powinna więc uzupełniać kontrolę obciążenia regałów.
Czy nośność posadzki ma znaczenie przy obciążeniu regałów?
Tak, ponieważ obciążenia z regałów, palet i towaru są przekazywane na posadzkę przez stopy oraz kotwienie konstrukcji. Nawet regał o właściwej nośności może być problematyczny, jeśli posadzka nie jest przygotowana do obciążeń punktowych. Ma to szczególne znaczenie przy wysokim składowaniu, ciężkich towarach i gęstym układzie regałów. Przy projektowaniu lub rozbudowie magazynu warto sprawdzić zarówno parametry regałów, jak i możliwości przeniesienia obciążeń przez podłoże.
Co zrobić, jeśli regał nie ma tabliczki nośności?
Brak tabliczki nośności oznacza, że pracownicy nie mają czytelnej informacji o bezpiecznym obciążeniu regału. W takiej sytuacji nie warto przyjmować wartości orientacyjnych ani opierać się na porównaniu z podobnym systemem. Najpierw trzeba odszukać dokumentację, dane producenta lub zlecić ocenę techniczną regału. Dopiero po potwierdzeniu parametrów można przygotować aktualne oznaczenia i bezpiecznie określić zasady składowania.
Jak przegląd regałów pomaga kontrolować dopuszczalne obciążenie?
Przegląd regałów pozwala sprawdzić, czy konstrukcja jest zgodna z dokumentacją, czy nie ma uszkodzeń oraz czy oznaczenia nośności odpowiadają aktualnemu sposobowi użytkowania. Podczas kontroli można wychwycić odkształcenia, braki zabezpieczeń, uszkodzone belki, słupy, kotwy i stopy. Ważne jest też sprawdzenie, czy pracownicy nie zmienili konfiguracji regału bez aktualizacji tabliczek. Regularny przegląd ogranicza ryzyko przeciążenia i pomaga utrzymać bezpieczne warunki składowania.